Przewodnik turystyczny - Lubaczów i okolice

Wieża widokowa powstała w 2024 roku ramach programu "Budowa infrastruktury turystycznej na terenie Związku Powiatowo-Gminnego Ziemia Lubaczowska". Jest to mało znany ogólnodostępny obiekt położony pośród pól uprawnych. Może być mylony z punktem widokowym o podobnej nazwie na Dolnym Śląsku. Taras widokowy znajduje się na wysokości 20 metrów. Z wieży rozciąga się panorama Kotliny Sandomierskiej i lasów Roztocza Południowego. Dojazd z Baszni Dolnej po betonowych płytach.

Nowa wieża oddana turystom w 2024 r. razem z 3 innymi na Ziemi Lubaczowskiej. Najmniej udana. Stanęła za terenem sportowym, na wschodnich peryferiach miasta. Wybór tego miejsca jest zrozumiały tylko dla pomysłodawców jej budowy. Ma 23 metry wysokości i 100 schodów, a umożliwia spojrzenie na średnio atrakcyjną okolicę z silosami na pierwszym planie.

Wieś była do niedawna częścią wsi Gorajec, więc czasem atrakcja jest lokowana w Gorajcu. 28-metrowa wieża wybudowana przez prywatną osobę w 2024 r. na własnym podwórku. Dostępność jest więc ograniczona chęciami i obecnością właściciela. Jest to starszy ekscentryczny człowiek, który jednak chętnie podejmuje turystów. Zbiera przy okazji na budowę drugiej wieży, tym razem 50-metrowej.

Cerkiew pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny z XVI wieku, obecnie kościół katolicki. Jedna z najstarszych budowli drewnianych w Polsce, która przetrwała od początku istnienia wsi. Prawidłowe datowanie możliwe było dopiero podczas remontu w końcu XX wieku. Do tego czasu uznawana za świątynię 200 lat młodszą. Na przestrzeni wieków zmienił się nieco kształt budowli oraz wnętrza - ikonostas i polichromie ścienne było wykonywane od nowa, ale badaczom udało się dotrzeć do starszych wersji z XVII stulecia. Posiada trzy zasadnicze części. Prezbiterium i babiniec zwieńczone są ośmiobocznymi kopułami, nawa czworoboczną. Budowla zadziwia pięknym kształtem i wspaniałym wnętrzem z polichromiami. Obecnie w sezonie świątynia bywa dostępna również w środku.

Nowa, ogólnodostępna wieża widokowa z 2024 r. położona w parku zdrojowym, przy tężniach solankowych. Mierzy 23 metry wysokości, a na szczyt prowadzi 100 schodów. Pozwala spojrzeć z góry na obiekty uzdrowiskowe Horyńca oraz roztoczański krajobraz otaczający miasto. Widoki nie są spektakularne, ale sięgają Ukrainy. Na górze darmowa luneta.

Horyniec-Zdrój to najbardziej na wschód wysunięte uzdrowisko w Polsce Tradycje zdrojowe sięgają tu XVII wieku. W okresie międzywojennym park zdrojowy należał do najlepszych w kraju. Po wojnie całe uzdrowisko popadło w ruinę. Próby reaktywacji nie udawały się, więc w końcu XX wieku zaczęto prace nad parkiem zdrojowym w zupełnie innym miejscu. Powstał on dopiero w 2015 r. Nowy park zdrojowy tworzy plac o nawierzchni mineralnej z fontanną,2 tężniami solankowymi, pijalnią wody mineralnej, amfiteatrem i kawiarnią, ścieżki parkowe z kładkami i mostkami, plac zabaw, labirynt roślinny, skatepark. Nową inwestycją jest wieża widokowa. Na co dzień panuje tu cisza i spokój, miejsce nie jest przepełnione jak inne parki zdrojowe, ale też skromniejsze od nich.

Ścieżka utworzona na terenie rezerwatu przyrody Źródła Tanwi. Zatacza ok. 2-kilometrową pętlę wokół torfowiska. Umożliwia poznanie osobliwości torfowiska oraz roślinności boru bagiennego. Trasa wymaga odświeżenia, bo dawna infrastruktura turystyczna została zniszczona. Niemniej jednak to ciekawa, krótka trasa z jednym większym podejściem. Powierzchnia Kobylego Jeziora jest w różnym stadium zarastania, a dzika przyroda jest warta zobaczenia. Po drodze 8 tablic informacyjnych i miejsce na ognisko.

Wieża widokowa z 2024 roku, umiejscawiana czasem w Narolu. Ma 23 metry wysokości, a na szczyt prowadzi 100 schodów. Towarzyszy jej wiata z grillem i parking z dobrym dojazdem asfaltową drogą. Jest jedną z 4 identycznych wież powstałych w ramach inwestycji Związku Powiatowo-Gminnego "Ziemia Lubaczowska" i wydaje się że najciekawszą, bo pośród malowniczego krajobrazu Roztocza Wschodniego można dostrzec najwyższe roztoczańskie wzniesienia: Długi Goraj, Wapielnię i Wielki Dział. Uwaga na pomyłkę z nazwą miejscowości - na Roztoczu jest jeszcze jedna Jędrzejówka i też posiada wieżę/platformę widokową, ale znacznie niższą.

Cerkiew greckokatolicka pw. Świętej Paraskewy z końca XVIII w. lub pocz. XIX w. Powstała z inicjatywy właściciela wsi J. Matczyńskiego, który w krypcie świątynnej pragnął utworzyć rodzinny grobowiec (i tam właśnie spoczął). Pierwotnie zgodnie z życzeniem fundatora cerkiew miała wygląd skromnego kościoła łacińskiego. Ok. 100 lat po budowie dokonano przebudowy nadając budowli cechy cerkiewne poprzez dobudowanie babińca i kopuły nad nawą, a wnętrza ozdobiono polichromią. Po wojnie świątynia funkcjonowała jako kościół katolicki, ale ze względu na zły stan została opuszczona w 2001 r. W 2025 r. rozpoczął się w remont zabytku. Część wyposażenia przetrwało i jest przeniesione do innych obiektów, być może więc wróci na na swoje miejsce. Godne uwagi są wnętrza ze wspaniałymi malowidłami oraz cmentarz ze starymi nagrobkami i klasycystycznym pomnikiem kolejnego, po Matczyńskich, właściciela okolicy - Ignacego d’Thullie.

W zachodniej części wsi, między stawami, zachowały się resztki kamiennych murów oraz wodospad na rzece Łówczanka. W miejscu tym funkcjonował łówczański młyn oraz folusz, dla których wykopano nowe koryto rzeki. Zniszczone budowle rozebrano po II wojnie św. W lecie mury zarastają roślinnością, a wodospad jest malutki, więc atrakcja może rozczarować. W dodatku obok powstało wysypisko śmieci. Miejsce zlokalizowane jest jednak tuż przy drodze, więc warto zerknąć.

Cerkiew greckokatolicka św. Dymitra Męczennika z 1701 r. Jedna z najstarszych w kraju, co widać w archaicznej sylwetce budowli, która upodabnia ją nieco do starszych świątyń w Radrużu i Gorajcu. Pierwotna bryła z nawą zwieńczoną baniastą wieżyczką, skromnym babińcem i prezbiterium została w okresie międzywojennym powiększona o obszerniejszy babiniec z chórem i dołączonym przedsionkiem oraz zakrystię przy prezbiterium. Po wojnie świątynia została opuszczona i uległa pożarowi, ale przystąpiono do odbudowy w latach 90-tych XX w. Nie zmieniło to jednak statusu i budowla cały czas stoi pusta. Obecnie trwają prace ratunkowe, ale nie ma sprecyzowanych planów na jej kompleksowy remont i zagospodarowanie.

Wspaniała niegdyś rezydencja barokowa z XVIII wieku rodu Łosiów. Posiada kształt podkowy, która była też herbem fundatorów. Słynęła z bogatego wyposażenia i biblioteki. Pożar w wyniku ostrzału wojsk sowieckich w 1944 r. przemienił ją w ruinę. Obecnie pałac jest własnością prywatną i po remoncie odzyskał część dawnej świetności. Wraz z otaczającym parkiem i Aleją Kasztanową można go zwiedzać odpłatnie. Wnętrza są jednak skromne i cały czas trwają prace wykończeniowe, na razie urządzono wystawę o historii pałacu. Poza tym odbywają się tu lokalne imprezy, koncerty, spotkania myśliwskie.

Cerkiew unicka pw. św. Paraskewy z 1713 r. Przekształcona w XIX i na początku XX wieku. Po wojnie nieużywana popadła w kompletną ruinę i realna była groźba zawalenia. Końcem XX w. wykonano tylko prace zabezpieczające. W 2013 r. zabytek przejęło Muzeum Kresów z Lubaczowa i rozpoczęło remont oraz rewitalizację. Ponieważ zachował się rysunek z XIX w., na którym widać cerkiew nie zeszpeconą przebudową, przywrócono jej wcześniejszy wygląd. W niczym nie przypomina więc budynku, który do niedawna stał w tym miejscu. Cerkiew jest trójdzielna z trzema kopułami o różnej wielkości, z sobotami (podcieniami) otaczającymi całą budowlę. Dodatkowo babiniec otacza charakterystyczny arkadowy podcień nad sobotami. Nowy/stary wygląd budowli jest obecnie bardzo efektowny. Otwarcie wewnątrz muzeum jest planowane niebawem.

Rezerwat z 1995 roku obejmujący starodrzewie jodłowe wieku średnio 65-120 lat na powierzchni 67 ha. Przebiega przez niego ścieżka przyrodnicza o długości 4,2 km, wytyczona w pętli, wiec nie wraca się tą sama drogą. Dwugodzinny spacer malowniczym lasem pozwala zapoznać się z 10 ciekawymi tablicami edukacyjnymi, zobaczyć staw leśny, kolekcję krzewów, domek z salą edukacyjną.

Miejsce uznawane za świątynię pogańskiego kultu dawnych Słowian. Z pokrytych mchem kamieni wyróżnia się wysoki na ponad 1,5 m głaz z dziurą w środku. Wg podań był on otoczony kamiennym kręgiem, dziś już zdekompletowanym. Obrzędy rozpoczynały się gdy przed otwór w kamieniu wpadał pierwszy promień słońca. Ocena tej trakcji zależy od nastawienia, dla jednych to miejsce mistyczne, dla innych kilka zarośniętych kamieni. Dojście z parkingu z tablicą informacyjną leśną ścieżką, ok. 200 metrów. Ponieważ miejsce leży blisko granicy, należy uważać na wejście w obca sieć gsm.

Nie jest to zwykła kapliczka leśna, lecz miejsce objawień, owiane legendami i opowieściami o uzdrowieniach. Trójka dzieci zobaczyła Matkę Boską trzykrotnie w 1636 r. Od tego czasu stał tu drewniany krzyż, przy którym modlili się okoliczni mieszkańcy. Potem postawiono kapliczkę z figurą Matki Bożej Niepokalanego Poczęcia. Obecna kaplica jest kontynuacją budowli wzniesionej w końcu XIX wieku, gruntownie przebudowano ją w 1979 r. Mieści łaskami słynącą figurę Matki Bożej oraz otoczone balustradą źródełko, którego woda wg tradycji ma działanie uzdrawiające, zwłaszcza choroby oczu. Miejsce od wieków jest odwiedzane przez pielgrzymów, nawet z zagranicy. Kapliczką opiekują się mieszkańcy Nowin i franciszkanie z Horyńca Zdroju. W lecie odprawiają oni nabożeństwa na ołtarzu polowym. Woda jest dostępna dla wszystkich, na miejscu można nabyć puste butelki. Dojście to 300 metrów z parkingu przy Domu Pielgrzyma.

Na terenie dawnej siedziby obronnej z XVI wieku powstała w XVIII stuleciu wytworna rezydencja najpierw Sieniawskich, potem Czartoryskich, którzy w epoce saskiej rozsławili Oleszyce. Gościły tu najważniejsze postacie ówczesnej Polski, a ogrody były uznawane za jedne z najładniejszych w kraju. Dwór był parterowy z 4 narożnymi alkierzami. Zajmował obronny kopiec, który niegdyś otaczały 4 bastiony. Obiekt znikł z powierzchni ziemi w okresie PRL, spalony podczas wojny. W XXI wieku przekopano wspomniane wzgórze i odsłonięto całość fundamentów oraz piwnic dworu. W ich oglądaniu pomaga drewniany taras widokowy. Po dawnych ogrodach i parku pozostały tylko stare drzewa, pośród których utworzono miejski teren rekreacyjny z siłownią i placem zabaw.

Spokojna i odludna okolica kryje niewysoką, ale posiadającą swój urok kaskadę. Położona jest w głębokim korycie potoku pośród pierwotnych lasów roztoczańskich. Można tu dojść piechotą lub dojechać rowerem (w pobliżu przebiega narolski szlak rowerowy nr 5a) ścieżką. Z głównej drogi jest ok. 400 metrów. Niedawno ustawiono tabliczki wskazujące kierunek.

To małe znane miejsce na Roztoczu może występować pod dwoma lokalizacjami. Stare Brusno stało się bowiem uroczyskiem i częścią wsi Polanka Horyniecka. Drogowskaz przy drodze precyzyjnie wskazuje dojście wydeptaną ścieżką. Wodospad znajduje się przy nieistniejącym już młynie, po którym pozostały resztki murów. Zniszczyła go powódź w 1939 roku. Kaskada ma ponad 2 metry wysokości. Dojście na ostatnim odcinku jest trudne, dlatego umocowano liny, ale po opadach nawet one mogą nie pomóc. Nie warto iść z małym dzieckiem, ale dla większego może to być dodatkowa atrakcja.

Kąpielisko utworzone ma sztucznym zbiorniku wodnym powstałym po kopalni żwiru, który wydobywał Zakład Eksploatacji Kruszywa (ZEK). Po modernizacji piaszczysta plaża ma 100 metrów długości. Posiada też spory obszar trawiasty. Zapewnia odwiedzającym pełne zaplecze z gastronomiczne, wypożyczalnię sprzętu, przebieralnie, boisko do siatkówki. Na plaży nie ma cienia, ten można znaleźć nieco dalej w specjalnie przygotowanych ławeczkach nakrytych roślinnością. W pobliżu plac zabaw z tyrolką i siłownia na wolnym powietrzu. Kąpielisko jest strzeżone tylko w okresie wakacyjnym. Wstęp darmowy, płatny jedynie parking.

Zalew przy ośrodku Dębowy Dwór. Zwraca uwagę karczma na wyspie z dojściem po moście na wodzie. Plaża usytuowana jest na fragmencie zalewu. Oficjalnie kąpiel jest zabroniona, prawdopodobnie przez brak ratownika, ale w sezonie wypełnia się plażowiczami. Z czystością wody bywa różnie, natomiast plaża jest sprzątana. W pobliżu plac zabaw dla dzieci i wypożyczalnia sprzętu wodnego. W karczmie smaczne ryby z miejscowego stawu, ale czas oczekiwania może być bardzo długi.