Przewodnik turystyczny - Dębica i okolice

Park Blizna przypomina o zapomnianej historii hitlerowskiego poligonu między Dębica a Kolbuszową. W 1943 r, zgodną z zasadami niemieckiej praworządności, wysiedlono miejscową ludność i zmuszono do niewolniczej pracy więźniów obozu jenieckiego założonego w pobliskim Pustkowie. Tutejszy poligon był jednym z kilku niemieckich ośrodków badawczych nad bronią rakietową V1 i V2. W parku zobaczymy m.in. naturalnej wielkości makiety rakiet V1 i V2, samochód opancerzony, samolot Antonow 2, do którego można wejść. Placówka zgromadziła pokaźny zbiór pocisków i części rozbitych rakiet oraz innych pozostałości niemieckiego. Z wystaw zwiedzający dowiadują się o działaniach na tym terenie Armii Krajowej i zbrodniczej działalności Niemców w pustkowskim obozie.

Płatne kąpielisko strzeżone przez ratowników, założone na dawnym wyrobisku piasku i żwiru. Piaszczysta plaża posiada ogólnodostępne parasole i tylko one dają cień. Z zaplecza jest wypożyczalnia sprzętu, przebieralnie, toalety, bosko do siatkówki, bar. Jest również plac zabaw dla dzieci z tyrolką, zjeżdżalnią, karuzelą, torem przeszkód. Woda w miarę czysta i ciepła. Obiewkt odnowiony w 2025 r., ze świeżym piaskiem.

Mały, prywatny skansen otwarty w 2022 roku, po 12 latach zbierania starych przedmiotów, powozów, bryczek, narzędzi i urządzeń wykorzystywanych w rolnictwie oraz pracach rzemieślniczych jak rymarstwo, ciesielstwo, kuśnierstwo, stolarstwo. Zajmuje niecały hektar i jest dostępny bezpłatnie, po kontakcie z właścicielem. Głównymi budynkami muzeum są: stary wiatrak młyński typu koźlak z 1902 r., który odrestaurowano, przywracając funkcje mielenia zboża oraz kuźnia wiejska z pełnym wyposażeniem z okresu sprzed pierwszej wojny światowej. W sumie zgromadzono tu ok. 1200 eksponatów.

Wieża na najwyższym (562 m) wzniesieniu Pogórza Ciężkowickiego. Jest częścią Sanktuarium Chrystusowego Krzyża i Matki Bożej Królowej Pokoju - taras widokowy znajduje się przy krzyżu milenijnym, na wysokości 23 metrów. Oferuje wspaniałą panoramę Beskidów i Pogórza Karpackiego. Najszybsze dojście prowadzi z Brzysk (30 minut), a po drodze rozłożone są stacje drogi krzyżowej. Obok krzyża można zobaczyć pomnik Jana Pawła II, Kamień Pustelnika i źródło wody siarkowej.

Niewielki prywatny zalew utworzono pośród lasu sosnowego w miejscu dawnej kopalni kruszywa. Drzewa są oddalone, więc nie zapewniają cienia na plaży. Piasek jest dobrej jakości, woda czysta i zgodnie z nazwą lazurowa (błękitna) oraz ciepła. Na miejscu działa wypożyczalnia sprzętu, leżaków, gastronomia, przebieralnie i toalety toitoi. Dla dzieci rozkładane są dmuchańce. Kąpielisko podzielone na 2 strefy głębokości i strzeżone do godziny 20:00.

Przy Szkolnym Schronisku Młodzieżowym "Rozdzielnia wiatrów" w 2009 r. postawiono wieżę widokową oraz... figurę dinozaura - diplodoka! Potem dołączyło do niej jeszcze 5 innych dinozaurów. Wieża ma 20 metrów wysokości i umożliwia oglądanie Pogórza Strzyżowskiego, Dynowskiego, Ciężkowickiego, Rożnowskiego. Pod wieżą plac zabaw, food truck z jedzeniem oraz wiata grillowa.

Pozostałości założenia dworskiego w Górze Ropczyckiej zostały zagospodarowane na ścieżkę przyrodnicza po 2010 roku. Warto wiedzieć że z tutejsza rezydencja, (zachowana w ruinie) związana była Katarzyna Starzeńska, słynna La Belle Gabrielle - popularna w XIx wieku bywalczyni dworów w Galicji, salonów Paryża i Wiednia. Park ma podłużny kształt, a ścieżka, wytyczona w pętli, prowadzi m.in. przez wąwóz, 3 stawy dworskie, figury świętych, w sumie jest tu 11 przystanków. W simie długość trasy wynosi około 2. km, czas przejścia około 2 godzin. Po drodze ławki i elementy drewniane do wspinaczki dla dzieci.

Najstarszy i najgrubszy dąb szypułkowy na Podkarpaciu (i w czołówce krajowej) stoi przy drodze w poddębickiej wsi. Nadano mu nazwę Chrześcijanin i objęto ochroną jako pomnik przyrody. Jego wysokość wynosi 20 metrów, a grubość ok. 10 metrów i zmniejsza się z powodu systematycznego ubytku kory. Wiek drzewa został oszacowany na ponad 650 lat. Okazały pień obrośnięty grubą warstwą mchu robi wrażenie, ale w środku jest on pusty. Drzewo obumiera, dlatego korona musi być ustabilizowana linami.

Nowa, bo z jesieni 2025, wieża widokowa na wysokości 400 m o futurystycznym wyglądzie, nawiązuje do kształtu jodły, która znajduje się w herbie tutejszej gminy. Ma ponad 30 metrów wysokości, a taras widokowy znajduje się na 26 metrach. Stanęła w podkarpackim obszarze Pogórza Ciężkowickiego, pod lokalnym szczytem Wisowa (409 m) w przysiółku o tej samej nazwie wsi Jodłowa. Wieża posiada specyficzną konstrukcję, która chwieje się nawet bez większego wiatru, co niektórych przyprawia o dreszczyk dodatkowych emocji. Z wieży rozciąga się pagórkowaty krajobraz Pogórza Ciężkowickiego i Beskidu Niskiego. Obiekt dostępny przez cały rok.

Zalew na rzece Tuszymka, powstały jeszcze po wojnie, bardzo popularny wśród wędkarzy. Również wykorzystywany na cele rekreacyjne, bo leśna okolica bardzo urokliwa. Jest tu mała piaszczysta plaża z cieniem, wypożyczalnia sprzętu, a od niedawna plac zabaw i boisko sportowe. Działa pole biwakowe, domki campingowe, sklepik i bar. Ścieżka spacerowa pozwala obejść ponad 7-hektarowy zbiornik dookoła.

Relikty zamku znajdują się w granicach rezerwatu przyrody "Golesz" i obszaru Natura 2000. Jest to wzgórze w ostępach leśnych, do którego nawet nie oznaczono drogi, a lesie jest sporo ścieżek. Warto przygotować sobie dokładne położenie obiektu i dobre buty bo może być błoto (po opadach nie warto iść). Z najbliższego parkingu droga zajmuje ok. kwadrans. Miejsce to było zasiedlone już we wczesnym średniowieczu. W XIV wieku benedyktyni z Tyńca postawili kamienną warownię. Posiadała ona okrągłą basztę, basteję i budynek bramny. Najlepiej zachowały się mury bramy, ale pozostałości są skromne, bo zamek pozostaje w stanie ruiny od czasów potopu Szwedzkiego. W ostatnich latach przeprowadzono prace archeologiczne i konserwacyjne, po których zarys zabytku i jego elementy stały się bardziej czytelne. Wskazane dobre buty, po opadach przejście może być bardzo trudne.

Nowe uzdrowisko na Podkarpaciu (status ten wieś uzyskała w 2022 roku), ale nawiązuje do tradycji XIX-wiecznej. Cała infrastruktura powstała od nowa. Jest tu tężnia solankowa, pijalnia wód mineralnych, ogrody sensoryczne, plac zabaw, fontanna, siłownia, amfiteatr. W budynku zdrojowym specjalny basen siarkowy (dostępny dla turystów) i zabiegi zdrowotne / relaksacyjne, komora normobaryczna. Basen jest bardzo popularny, właściwości lecznicze potwierdzone, a woda w przeciwieństwie do tej z pijalni, nie odrzuca smakiem czy zapachem. Na miejscu mała gastronomia. Z parku zdrojowego wychodzą leśne ścieżki spacerowe i edukacyjne z tablicami informacyjnymi, jest tu również ciekawy wąwóz z korzeniami drzew zwany JAR. Płatne są tylko: basen, sauna, zabiegi.

Unikalny zabytek w Polsce. Wiejska rezydencja w typie kamienicy renesansowej. Wygląd zawdzięcza Jerzemu Mniszchowi, ojcu carycy Marianny i słynnemu organizatorowi tzw. Dymitriad (akcja osadzenia własnego cara na tronie moskiewskim). W XIX wieku Lubienieccy postanowili zmienić charakter budowli na typowo pałacowy. Całkowicie zniwelowali fortyfikacje otaczające budowlę i zlikwidowali elementy obronne w samym dworze, jak np. strzelnice. Zdewastowany dwór i otaczający go park były dostępne do oglądania z zewnątrz do ok. 2006 roku, gdy przejął go prywatny inwestor i przywrócił dawną świetność. Zabytek przestał być jednak swobodnie dostępny i obecnie można go zobaczyć jedynie zza dość odległej bramy.

Niecodzienny pomnik Chrystusa Króla powstały już w 1937, 6 lat po postawieniu pomnika Chrystusa Odkupiciela w Rio de Janeiro, na którym się wzorowano. Zbudował go urodzony w Małej artysta Wojciech Durek, rektor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, jako wotum dziękczynne. Wysokość figury to 17,5 m, a rozpiętość ramion Chrystusa 8 m. Stoi on na wysokim cokole wykonanym przez mieszkańców. Podczas wojny pomnik bardzo przeszkadzał Niemcom, ale nie zdołali go zniszczyć. Obecnie to miejsce do modlitwy, kontemplacji lub po prostu punkt widokowy. Da się podjechać autem bardzo blisko, ale można też przejść od dołu pieszo wygodną, ale stromą ścieżką ze stacjami drogi krzyżowej.

Krzyż Milenijny postawiono na wzgórzu o wysokości 385 m. W 2010 r. Obiekt zmodernizowano. Obecnie posiada parking, oświetlenie nocne i platformę, z której można popatrzeć na okoliczne wsie i Rzeszów w oddali. Dojazd lekko stromą asfaltową drogą.

Rezerwat chroniący roślinność torfowiskową, która występuje tu w liczbie aż 200 gatunków. Powstał na przedwojennym wyrobisku torfu dla cegielni. Charakterystycznymi roślinami są różne odmiany wełnianek okrywające bagna białym puchem w miesiącach wiosennych. Zagospodarowanie dla turystów uległo niedawno zmianie, zamiast ścieżki dookoła bagna postawiono kilkusetmetrowy pomost z tarasem widokowym. Wykonano też parking i dojazd drogą asfaltowa przez las. Miejsce posiada ciekawą historię związaną z polującym tu na cietrzewie Henrykiem Sienkiewiczem.

Rezerwat leśny utworzony w ubiegłym wieku dla ochrony starodrzewu bukowego. Turyści mogą go zwiedzać na ścieżce dydaktycznej o długości 2,5 km wytyczonej w pętli, więc nie wraca się tą samą drogą. Postawiono na niej 12 tablic edukacyjnych. Na trasie są odcinki ciekawe, ale sporo dość monotonnych.

Szopka bożonarodzeniowa stoi na podwórzu prywatnego domu. Jest to bowiem dzieło jednego człowieka, który regularnie od 2015 roku powiększa ją i chętnie pokazuje efekty swojej pracy. Nie jest to zwykła szopka, bo postacie są naturalnej wielkości i poruszają się. Każdy element szopki jest oryginalnym pomysłem autora, np. mechanizmy poruszające postacie napędzają stare silniki pralek. Od niedawna w szopce są również żywe zwierzęta. Nocą całość jest efektownie oświetlona. Od grudnia do początku lutego do wsi zjeżdżają się tłumy chętnych aby ją zobaczyć.

Obiekt stanął na wzgórzu o wysokości 320 m. Wieża jest wysoka na 14 metrów i posiada 3 tarasy widokowe. Stoi pod nią budynek wypełniony starymi narzędziami pracy, o których bardzo ciekawie opowiada opiekun tego miejsca. Tuż obok wiatrak z 1946 roku. Wieża jest punktem widokowym na Pogórze Strzyżowskie i Pogórze Dynowskie, ale widok na pola uprawne jest średnio atrakcyjny.

Rezerwat powstał w 1996 r. na obszarze Czarnorzecko- Strzyżowskiego Parku Krajobrazowego. Celem ochrony jest las bukowych porastający górę Chełm (528 m) oraz teren z bijącymi licznymi źródłami, w tym wód mineralnych. Żyją tu m.in. sarny, dziki, borsuki, jastrzębie, krogulce, sowy uszate. Jest to jeden z trzech okolicznych rezerwatów, przez które przebiega Szlak Edukacji Ekologicznej. W tym miejscu oznaczony na czerwono. Nieopodal szczytu wytoczono jeszcze zieloną Ścieżkę przyrodniczo-geologiczną. Obejmuje ona wiatę-schron turystyczny, urokliwą XVIII-wieczną kapliczkę leśną, kilkusetletnią "krwawiąca lipę" i właściwy szczyt. Oznaczenia czerwone i zielone z czasem zanikły, obecnie najlepiej w terenie widoczny jest szlak niebieski oraz żółty (prowadzący na sąsiedni szczyt - Górę Bardo). Najlepsze dojście z Chytrówki - przysiółka wsi Stępina - ok. 20 minut do miejsca z drogowskazami i stąd wyruszamy na wspomniane punkty na zielonej ścieżce przyrodniczej (zajmie to ponad 30 minut).

Jest to środkowa część trójczłonowego Szlak Edukacji Ekologicznej utworzonego na terenie Czarnorzecko – Strzyżowskiego Parku Krajobrazowego, oznaczona czarnymi znakami (obecnie nieczytelne). Skupia się na pozostałościach historycznych niemieckiej kwatery z czasów II wojny światowej "Anlage Süd" z kolejowym tunelem schronowym w Stępinie-Cieszynie. Można ją przejść rozpoczynając z parkingu przy schronie kolejowym. Ścieżka obejmuje 7 zachowanych schronów (większość do oglądania z zewnątrz lub zza ogrodzenia) i liczy 2,5 km. Część szlaku jest w pętli, ale poza tym są dwie 0,5-kilometrowe odnogi, więc de facto do przejścia jest więcej. Schrony leżą w pobliżu dróg, więc można wspomagać się autem.

Placówka edukacyjna przyciągająca turystów parkiem z figurami owadów i pajęczaków powiększonych ok. 200 razy. Położona jest na stoku wzgórza, wymagane jest więc małe podejście. Atrakcja jest całkowicie darmowa, a owady dobrze utrzymane i realistyczne. Przed parkiem tablice i stanowiska edukacyjne, omówienie mrowiska, kretowiska itp. Otwarte tylko w weekendy i w godzinach popołudniowych.

Rezerwat utworzony w końcu XX wieku w celu ochrony oryginalnych wychodni skalnych zlokalizowanych na grzbiecie pasma Herbów oraz krajobrazu przełomu Wisłoka. Rezerwat rozciąga się po obu brzegach tej rzek i dlatego składa z 2 osobnych części. Jest to obszar porośnięty lasem bukowym i grabowym, urozmaicony pod względem przyrodniczym i krajobrazowym z licznymi skałkami, jarami i wąwozami. Dlatego poprowadzono przez niego ścieżkę oznaczoną kolorem żółtym, która jest częścią dłuższego "Szlaku edukacji ekologicznej". Znaki te jednak przestały być już widoczne i obecnie tą samą trasą biegnie szlak niebieski. Trzeba być przygotowanym na kilka nieco stromych podejść, ale trasa zwłaszcza jesienią jest bardzo malownicza. Szlak wiedzie do chatki zwanej Ostoja Wędrowca, potem powrót tą samą drogą. Dystans to 2,6 km w jedną stronę (z oficjalnego parkingu, podjeżdżając pod wejście nieco krócej - 1,9 km). O ile szlak jest dobrze oznaczony to dojazd już nie. Wejście do rezerwatu prowadzi od południowego wschodu. Najlepiej dojechać ze wsi Kozłówek lub z drugiej strony, od Łęk Strzyżowskich.

Rezerwat leśny chroniący stanowisko żyznej buczyny karpackiej. Jest to fragment dawnej Puszczy Sandomierskiej, w którym rosną 120-letnie buki o wysokości nawet 40 metrów. Podziwiać je można z niespełna 1-kilometrowej ścieżki przyrodniczej przebiegającej przez środek rezerwatu. Ścieżka powstała na początku XXI wieku i oznaczenia długo nie były odnawiane, mogą więc być nieczytelne. Na południe od ścieżki torfowisko i stawy. Dojazd ze wsi Przyłęk.

Odnowiony kompleks dworski rodu Mycielskich z XVIII w., choć jego początki sięgają XVI wieku. W XIX/XX wieku tutejsi gospodarze należeli do elity intelektualnej i finansowej Galicji, a majątek w Wiśniowej był powszechnie podziwiany. Składa się z pałacu, oficyny, zabudowy folwarcznej, kaplicy grobowej i parku. Najstarszy budynek oficyny to dawny dwór obronny rodu Bonerów zamieniony dziś na przestrzeń ekspozycyjną i salę koncertową. Folwark to centrum konferencyjno-noclegowe, pałac lokalne centrum kultury i turystyki. Turysta może pospacerować po parku, w którym znajdzie m.in. aleje grabowe, polskie Drzewo Roku 2016 oraz europejskie Drzewo Roku 2017 (dąb Józef), nagrobek psa i kota Panien Mycielskich, plac zabaw z piaskownicą, miejsce na ognisko. Nie ma tu klasycznego muzeum, ale w oficynie może być prezentowana jakaś wystawa, a na stałe działa sala poświęconą Zygmuntowi Mycielskiemu, znanemu kompozytorowi, publicyście i pisarzowi.