Przewodnik turystyczny - Bieszczady

Jest to część Masywu Suchego Obycza, wzgórz nad nieistniejąca wsią Arłamów, o wysokości 587 m. W odróżnieniu od reszty pasma Połoninki Arłamowskie nie są zalesione, dlatego stanowią świetny punkt widokowy na Góry Słonne, wyższe szczyty Bieszczadów i Ukrainę. Najpopularniejsze jest dojście spod bramy Hotelu Arłamów, przez Przełęcz pod Suchym Obyczem. Nie został wytyczony bezpośredni szlak, tylko początkowo trasa pokrywa się ze szlakiem niebieskim, ale droga jest łatwa, zajmuje ponad 2,5 km (45 min.) w jedną stronę. Krzyż przy ścieżce wskazuje gdzie była rozlokowana dawna wieś.

Świątynia pw. Przemienienia Pańskiego zbudowana została 1868 r. Tuż po II wojnie św. została opuszczona, a miejscowy PGR rozebrał cenną blachę z dachu. Od tego czasu popada w ruinę. Kamienne mury tworzą malowniczy widok. Zachowały się ślady malowideł ściennych. Niestety nie przetrwała dzwonnica, na której wsiały XVII-wieczne dzwony.

Szybowisko położone na szczycie Kamionka w Górach Słonnych, należy obecnie do Politechniki Rzeszowskiej. Nie jest przeznaczone jedynie dla miłośników lotnictwa, zwykli turyści również mogą tu przebywać. Da się wjechać autem (jest asfalt), ale droga jest stroma i bardzo wąska (trudno się minąć). Widok jaki się roztacza ze szczytu na Bieszczady jest niesamowity. Dodatkowo można zobaczyć startujące szybowce i paralotnie, a w pobliskim lesie znajduje się unikalna galeria rzeźb w starych pniach martwych drzew. Na miejscu jest hotel i restauracja.

Kamieniołom powstał na stoku góra Koziniec o wysokości 522 m npm. na potrzeby budowy zapory w Solinie. Po jej zakończeniu zaczął zarastać roślinnością. Na szczyt, który jest znakomitym punktem widokowym wytyczono szlak. Posiada on oznaczenia, które jednak się zacierają i są rzadko odnawiane. Należy po prostu iść do góry udeptaną trasą. Ukoronowaniem wspinaczki jest widok na San, zalew, zaporę solińską i okolicę. Na szczycie jest też wiata i miejsce na ognisko. Inny sposobem na dostanie się tutaj jest niebieska ścieżka po leśnym rezerwacie Koziniec, która dłuższą, ale łagodniejszą drogą prowadzi na kamieniołom z Myczkowiec.

Utworzony na zalesionej górze Koziniec w 2004 roku. Stwierdzono tu występowanie 205 gatunków roślin, w tym 25 chronionych. Z fauny widziano tu wilka, rysia, żbika i niedźwiedzia brunatnego. Posiada ścieżkę dla turystów oznaczoną na niebiesko. Prowadzi ona z Myczkowiec do kamieniołomu w Bóbrce (z punktem widokowym), który utworzono po wojnie na południowym stoku Kozińca. Ścieżka nie jest dobrze oznaczona, rozpoczyna się koło Ośrodka Wypoczynkowego "Bieszczady".

Stosunkowo młoda, bo z początku XX wieku, ale urokliwa drewniana cerkiew św. Mikołaja, zamieniona na kościół katolicki. Posiada okazałą ośmioboczną kopułę i 2 mniejszą wieżyczki nad babińcem i prezbiterium. Podobno miała zostać spalona na planie filmu Pan Wołodyjowski, ale udało się ją obronić. Z otwartego przedsionka da się zobaczyć większość wnętrza. Przy świątyni można zobaczyć ciekawostkę - najstarsza płytę nagrobną w Bieszczadach z inskrypcją w języku staro-cerkiewno-słowiańskim.

50-minutowy szlak z centrum Cisnej. Prowadzi wyłącznie lasem, nie ma więc widoków, ale trasa wśród starego drzewostanu jodłowo-bukowego jest bardzo urokliwa. Do wieży wyznaczono ścieżkę historyczno-dydaktyczną "Nad Sztolnią", która nawiązuje do XVIII-wiecznej kopalni rud żelaza rodu Fredrów. Zapomnianą kopalnię odkryto i zaczęto badać dopiero w 2020 roku. Ścieżka zatacza pętlę, nie trzeba więc wracać tą samą drogą. Nadaje się na rodzinny wypad, choć nie jest najłatwiejsza - ma strome odcinki. Wieża oferuje ciekawy widok, ale tylko w jedną stronę - już na starcie wybudowano ją za niską w stosunku do otaczającej roślinności.

Obecnie dwa, a niegdyś trzy zbiorniki wodne na zachodnich zboczach szczytu Chryszczata. Powstały na początku XX wieku w wyniku oderwania się zbocza Chryszczatej i zablokowania w kilku miejscach potoku Olchowatego. Jeziorko większe, położone wyżej (701 m) nosi nazwę Górnego, a mniejsze (na wys. 683 m) Dolnego. Są one objęte ochroną jako rezerwat przyrody Zwiazło. Trzecie jeziorko zostało sztucznie zlikwidowane jeszcze przed wojną na polecenie właściciela terenu hr. Potockiego. Najszybsza trasa (czerwona) prowadzi z Duszatyna - 1,15 h do pierwszego jeziorka, dalsze 10 minut do drugiego.Kolejne 5 minut zajmie okrążenie jeziorka do tablicy pamiatkowej dla leśnika, który tu utonął. Droga to najpierw wąska, leśna ścieżka, potem jest szerzej i nieco pod górę. Po szlaku wije się potok Olchowaty, na którym znajduje się próg wodny z małym wodospadem. Trasa bardzo ładna, same jeziorka można oceniać różnie. Uroku dodaje im szmaragdowy kolor (widziany najlepiej przy słonecznej pogodzie) i dzikość otoczenia - pełno tu połamanych drzew, zwalonych pni..

Przydrożna ekspozycja w nieistniejącej już wsi Dydiowa przygotowana przez leśników ze Stuposian w celu ocalenia ginącej bieszczadzkiej tradycji. Przedstawia proces wypału węgla drzewnego w mielerzach, czyli ziemnych kopcach oraz nowszą metodę wypału w retortach - stalowe piecach. Na miejscu można poczytać tablice informacyjne z fotografiami, stoją tu również retorty, mielerz oraz barak mieszkalny smolarzy. Wstęp jest wolny.

Wodospad Magurski to największy wodospad Beskidu Niskiego. Woda spada z progu skalnego o wysokości ok. 7 metrów. Niestety obecnie jest widoczny tylko po deszczu. Prowadzi do niego 4-kilometrowa ścieżka przyrodnicza o mało oryginalnej nazwie "Folusz" 12 przystankami, na trasie której jest również wychodnia skalna "Diabli Kamień". Niestety nie zatacza ona pętli, ale jest bardzo urokliwym traktem leśnym. Wodospad osiągamy po 30 minutach od parkingu, przy początku ścieżki z oczkiem wodnym, wiatami i toaletą. Wodospad znajduje się na terenie Magurskiego Parku Narodowego i w sezonie wymaga uiszczenia opłaty za wstęp.

Charakterystyczna formacja skalna w lesie pod Leskiem, opiewana przez poetów i obecna w wielu lokalnych legendach. Dzisiejszy kształt zawdzięcza naturze, ale i działalności człowieka - w XIX wieku działał tu kamieniołom. Najwyższy punkt skały ma 20 metrów wysokości. Jest pomnikiem przyrody i popularnym miejscem do uprawiania wspinaczki skalnej. Na skałę da się bez problemu wyjść, na górze brak jednak zabezpieczeń. Dojście z przydrożnego parkingu zajmuje 3 minuty.

Cerkiew greckokatolicka pw. św. Mikołaja, jedna z najmłodszych w Bieszczadach, ale ponieważ przy projekcie połączono nowe koncepcje ze starymi wzorcami łemkowskimi, posiada ona oryginalny i rzadko spotkany w Bieszczadach wygląd. Położenie wskazuje na obronny charakter pierwotnej budowli. Zwraca uwagę zwartą, wysoką bryłą z centralną kopułą postawioną na wysokiej ośmiobocznej podstawie i nawą poprzeczną (transeptem). Zbudowano ją bowiem na planie krzyża greckiego. Budowę rozpoczęto dopiero w 1939 r. po rozebraniu świątyni z 1770 r. Niedokończony budynek został zniszczony wybuchem pobliskiego niemieckiego skład amunicji. Po wojnie świątynię doprowadzono do stanu używalności pod rządami Sowietów, bo Hoszów aż do 1951 r. znalazł się na terenach anektowanych przez ZSRR. Po korekcie granic, już w Polsce budowla nie była wykorzystywana z powodu braku wiernych, ale stała się np. planem filmowym w filmie "Wilcze Echa". Dopiero w latach 70-tych przejął ją kościół katolicki i wyremontował. Wnętrza współczesne, dostępne tylko w czasie nabożeństw.

Sztuczny zbiornik utworzony w końcu minionego wieku u północnych stoków szczytu Chryszczata na terenie nieistniejącej wsi Huczwice. W ramach programu przywrócenia siedlisk bobrów w Bieszczadach spiętrzono wody na płynącym tam potoku. Nad jeziorem postawiono wiatę widokową ze stołem piknikowym. Jezior w Bieszczadach jest tylko kilka, więc jest to unikalne miejsce, również z powodu wyraźnych śladów bytności bobrów jak nadgryzione drzew, kikuty, bobrze żeremia. Nad jeziorem można spotkać również żubry. Ponieważ prowadzi do niego droga leśna zamknięta dla aut, dojazd rowerem lub dojście pieszo 3,4 km (70 minut) spod Chatki Studenckiej (koło Zakładu Górniczego Huczwice, który wydobywa tu kruszywo).

Na wielu mapach wodospady na potoku Hulskim nawet nie są oznaczone, ale mając wskazówki łatwo trafić. Wodospad dolny jest większy i dlatego popularniejszy. Dostaniemy się do niego czerwonym szlakiem spod kościoła w Zatwarnicy w kierunku Krywe. Po ok. 4 km wjedziemy na mostek nad potokiem, który mijamy i dojeżdżamy do ostrego skrętu szlaku w prawo pod górę. Tu należy odbić prosto na drogę ze szlabanem. Po minięciu chat do wypału węgla i składowiska drewna zobaczymy wodospad. Kilkumetrowa kaskada składa się z dwóch skalnych progów. Dookoła głazowisko.

Klasztor założony w 1928 r. w urokliwym zielonym budynku w stylu szwajcarskim. Parter jest murowany, dwie górne kondygnacje drewniane. Siostry zakonne ofiarnie pomagały potrzebującym w czasie II wojny św. i po niej w okresie represji komunistycznych. W 1955 r. internowany tu był prymas Stefan Wyszyński. Upamiętniono to wydarzenie Izbą Pamięci Kardynała, w której prezentowane są pamiątki z nim związane. Turyści mogą zobaczyć kaplicę klasztorną oraz kapliczkę Matki Bożej Leśnej, które często odwiedzał prymas. Poza tym utworzono ścieżkę prymasa - trasę po której chodził na spacery. Funkcjonuje tu również kawiarenka oraz sklepik z pamiątkami. Auto należy zostawić pod wiaduktem kolejowym, ok. 800 m od klasztoru.

Greckokatolicka cerkiew pw. Opieki Matki Bożej w Komańczy z początku XIX wieku spłonęła w 2006 roku. Nic nie udało się ocalić, poza dzwonnicą, pełniącą również funkcję bramy. Została potem postawiona od nowa w identycznej formie, wiernie odtworzono nawet ikonostas. Jest to świątynia łemkowska podzielona nietypowo na cztery części: babiniec, nawę i prezbiterium uzupełnia zakrystia dobudowana na przedłużeniu prezbiterium. Każda z części posiada swoją własną wieżyczkę nakrytą cebulastym hełmem. Użycie na nich kolorowych farb podniosło atrakcyjność wizualną świątyni. Obecnie jest jedną z 2 cerkwi prawosławnych w Bieszczadach. Działa tu punkt z pamiątkami i wnętrza są dostępne.

Cerkiew greckokatolicka Narodzenia Matki Bożej z końca XVIII wieku. W kolejnym stuleciu wzbogaciła się o dzwonnicę. Po II wojnie św. w granicach ZSRR. Powróciła do Polski w 1951 r. i została następnie przekazana imigrantom z Grecji, którzy urządzili w niej owczarnię i magazyn nawozów sztucznych. Utracono wtedy całe wyposażenie, poza paroma ikonami i chrzcielnicą zabezpieczonymi w muzeum (zamku) łańcuckim. Od lat 70-tych cerkiew funkcjonuje jako kościół katolicki. Jest to budowla drewniana na kamiennej podmurówce, podzielona na 3 części o konstrukcji zrębowej. Każda posiada wieżyczkę, a środkowa nawa okazałą kopułę. Do prezbiterium przylega zakrystia. Budowla ładnie się prezentuje się bieszczadzkim krajobrazie, ale niczym szczególnym się nie wyróżnia. Wnętrze współczesne i dostępne podczas nabożeństw (1 w dzień powszedni, 2 w niedzielę).

Miejsce zagospodarowane w 2023 roku, swobodnie dostępne. Prowadzi na niego ścieżka spacerowa z drogi przelotowej przez miasto (ul. Unii Brzeskiej/droga krajowa nr 84). Po krótkim, ale stromym spacerze turysta osiąga szczyt wzniesienia z drewnianym tarasem widokowym. Jest tu sporo ławek do odpoczynku oraz edukacyjny plac dla dzieci z grami, łamigłówkami i panelami sensorycznymi. Obserwację bieszczadzkiego krajobrazu wspomaga dobrze wykonana tablica z fotografią widoku i podpisami szczytów.

Tradycja Leska jako uzdrowiska zarzucono w okresie PRL. Miejsce dawnego parku zdrojowego z zakładem przyrodoleczniczym reaktywowano dopiero w 2023 r. Jest ono usytuowane w cichej okolicy, a przy tym niedaleko od centrum miasta. Dostępne dla każdego bez opłat. Podczas prac rewitalizacyjnych potwierdzono istnienie 14 źródeł mineralnych o właściwościach leczniczych (źródełka te mają jednak małą wydajność). Postawiono tu tężnią solankową, zadaszone studnie, wiaty. Można tu napić się bogatej w minerały wody i pooddychać powietrzem nasączonym jodem, który wspomaga profilaktykę i leczenie schorzeń dróg oddechowych.

Kamienno-ceglana synagoga leska powstała w XVII wieku w przy wałach ufortyfikowanego miasta. Obecny kształt nadano jej w XIX stuleciu. Zniszczona przez Niemców w latach 40-tych, przestała pełnić funkcje religijne i popadła w ruinę. Przeprowadzono remont, po którym do dziś pełni rolę galerii sztuki. Architektura synagogi jest unikatowa ze względu na ozdobne szczyty przypominające budowle rezydencjonalne, które nie powinny zdobić synagogi. Posiada ona też wieżę, w której więziono zbłąkanych wyznawców Mojżesza. We wnętrzach prezentowane są prace artystów bieszczadzkich, obrazy, rękodzieło (z możliwością zakupu) i informacje o Lesku.

XVI-wieczny zamek rodu Kmitów, którzy zapragnęli przenieść się do wygodniejszej rezydencji z położonego na odludnej górze zamku Sobień. W XVII stuleciu powstała tu mocna twierdza bastejowa, w kształcie który trudno sobie wyobrazić patrząc na obecny zamek. Otynkowana na biało, niska budowla nie robi wielkiego wrażenia, zwłaszcza od strony dziedzińca. Na pierwszy plan wystawiony jest bowiem odcinek muru obwodowego z basztą, który został rozbudowany do parterowego skrzydła z oranżerią. Najstarsza cześć gotycka położona jest w głębi założenia. Zamek warto też zobaczyć z zewnątrz od strony Sanu, skąd widać mur obronny z przyporami. Obiekt do 2023 r. funkcjonował jako hotel, nie było tu możliwości zwiedzania wnętrz. Może się to zmienić, bo dawny zarządca zrezygnował. Jednak nowego wciąż nie ma i w 2025 r. zabytek jest nadal zamknięty.

Popularny punkt widokowy na parkingu przy Dużej Obwodnicy Bieszczadzkiej, bez żadnej platformy czy wieży. Parking jest tak usytuowany, że zapewnia rozległy widok na bieszczadzkie pasma górskie. Dobrze opisuje go tablica informacyjna.

Pasmo górskie w Bieszczadach o trzech kulminacjach, z których dla turystów są dostępne dwa: Szołtynia (1201 m) i Bukowe Berdo (1311 m). Grzbiet zajmuje połonina, ale również liczne piaskowcowe skałki. Najszybszy szlak (niebieski) prowadzi z Mucznego, gdzie są 2 darmowe parkingi. Leśna trasa szybko zacznie się piąć w górę, ale po ok. 1,40 godziny marszu wychodzi się na grzbiet, na którym kolejna godzina do właściwego szczytu upłynie na relaksującym marszu ze wspaniałymi widokami. Krótki odcinek prowadzi przez lasek pełen krzewiastej formy jarzębiny (bardzo efektowna jesienią). Powrót tę samą droga.

Wieża widokowa na szczycie Jeleniowaty (907 m) w Bieszczadach Zachodnich została otwarta dla turystów w 2020 r. Stalowo-drewniana wieżą o wysokości 34 m, jest najwyższym tego typu obiektem w Bieszczadach. Na górę prowadzi 170 schodów. Z wieży roztacza się rewelacyjny, rozległy widok na dolinę górnego Sanu oraz polskie i ukraińskie Bieszczady m.in. z: Haliczem, Bukowym Berdem, Wielką Rawką, Krzemieńcem, Holicą. Widok jest opisany na tablicach. Najkrótszy szlak na Jeleniowatego wiedzie z parkingu Centrum Promocji Leśnictwa. 1,3-kilometrowa trasa zajmuje ok. 40 minut. Biegnie stale przez las i pod górę. Powrót tą samą drogą lub dwukrotnie dłuższą, ale zahaczającą przez resztki leśniczówki Brenzberg, przy której Ukraińcy wymordowali 74 Polaków.

Hodowla żubrów założona przez leśników w 2012 roku. Celem jest poprawa kondycji genetycznej miejscowych żubrów oraz odtworzenie dawnych wolnych stad żubrów, które wyginęły w czasie II wojny św. Po odchowaniu zwierzęta są wypuszczane wolność. W ten sposób przywraca się bieszczadzkim lasom żubry bez chorób i genetycznych wad. W zagrodzie przebywa ok. 10 żubrów na raz. Pochodzą z Polski, Francji, Niemiec i Szwajcarii. Można je oglądać bezpłatnie i bez ograniczeń zza ogrodzenia. Zagroda zlokalizowana jest przy drodze, gdzie zbudowano dwie wiaty do obserwacji. Warto mieć lornetkę, bo zwierzęta często przebywają w oddalonych punktach zagrody.

Kilka atrakcji w jednym. Przede wszystkim park miniatur świątyń karpackich. Sporo modeli kościółków i cerkiewek, część wymaga już odnowienia. Ogród biblijny to również miniatury, ale miejsc które pojawiły się w Biblii, jak Góra Synaj czy Ogród Oliwny. Do tego egzotyczna roślinność z rejonu Bliskiego Wschodu. Wystawa "Od ziarna do chleba" ukazuje za pomocą rzeźb proces powstawania chleba. Park owadów to kilka powiększonych owadów, poza tym minizoo z kozami, papugami, jeleniami i wystawa zwierząt bieszczadzkich. Tylko 3 główne atrakcje wymagają biletu, resztę można oglądać bezpłatnie.

Zapora myczkowiecka położona leży pobliżu słynnej zapory solińskiej. Jest znacznie mniejsza, ale również stanowi atrakcyjne miejsce spacerowe, choć bez strefy straganowej i gastronomicznej (tylko w sezonie coś się tu otwiera). Jest więc ciszej i spokojniej. Widoki na zalew i San bardzo malownicze. Z zapory można sobie urządzić dłuższy spacer do Zwierzynia, gdzie mamy 2 kolejne atrakcje.

Lokalne kąpielisko nad rzeką Hoczówka. Dzikie, ale w miarę bezpieczne, bo głębokość tylko w nielicznych miejscach sięga 1,5 metra. Skalne urwisko ukazuje flisz karpacki. Rzeka i brzeg kamieniste, z progami skalnymi. Wymagane buty do wody.

Romantyczny pałacyk z wieżą z początku XX wieku stojący na wyspie oblanej wodą to bardzo dekoracyjna i urokliwa budowla. Wprawne oko od razu dostrzeże ziemne fortyfikacje, świadczące wraz z fosą o obronnym charakterze tego miejsca. A jego dzieje nie są dobrze poznane. Już w XV wieku mógł w Olszanicy stać dwór obronny Kmitów. Do niedawna funkcjonował tu ośrodek wypoczynkowy, był basen, plac zabaw, staw do pływania rowerami. Od 2020 roku obiekt oddano Służbie Więziennej i dostęp dla turystów to już przeszłość. Można popatrzeć zza ogrodzenia.

Cerkiew greckokatolicka pw. Opieki Najświętszej Maryi Panny z końca XVIII wieku zachowana w postaci całkowitej ruiny. Po wojnie była użytkowana przez PGR, który dokonał całkowitego przekształcenia wnętrz. W obecnej formie przypomina kamienną ruinę dworu lub pałacu, gdyby nie dzwonnica, która jest odnowiona i przypomina o pierwotnym przeznaczeniu budowli. Dzięki staraniom mieszkańców wsi oraz potomkom dawnych mieszkańców teren udało się uporządkować i w pewnym stopniu zagospodarować. Na murach powieszono fotografie imitujące ikonostas, a przy dzwonnicy tablice ze starymi zdjęciami wsi, w tym jedynego zachowanego widoku cerkwi. Do świątyni należy również odnowiony cmentarz oddalony o 500 metrów.

Rezerwat przyrody utworzony w 1987 r. Chroni 7-kilometrowy odcinek przełomowej doliny Wetliny (Wetlinki) i Solinki ze starym lasem bukowo-jodłowym. W 1980 r. w wyniku osunięcia się zbocza szczytu Połoma na Wetlinie utworzyło się jeziorko zwane Szmaragdowym. Jednakże systematyczne zamulanie doprowadziło do jego całkowitego zaniknięcia. Ścieżka przyrodnicza prowadzi wzdłuż rzeki Wetliny, która malowniczo wije się między zalesione wzgórzami, wypełniona kamieniami i głazami, dzięki którym tworzą się małe kaskady. Trasa rozpoczyna się we wsi Polanki, gdzie są 2 parkingu pierwszy darmowy, drugi płatny. Po 40 minutach łatwego marszu (nawet wózki dadzą radę) dociera się do punktu widokowego z wiatą. Tu znajdowało się jeziorko Szmaragdowe. Do właściwych Sinych Wirów jest stąd 30 minut. W zakolu rzeki znajduje się owiane legendami drzewo Łoś z Zawoju o przedziwnym kształcie faktycznie przypominającym łosia. Tutaj można zakończyć marsz i zawrócić, choć szlak biegnie dalej i spotyka się z drugą, ale mniej popularną ścieżką przyrodniczą Sine Wiry z Kalnicy.

Tuż przy głównym skrzyżowaniu w Polańczyku stoi Centrum Informacji Uzdrowiskowo-Turystycznej, a za nim ścieżka prowadzi na wzniesienie Sawin do punktu widokowego na zalew soliński z zadaszoną platformą. Widać stąd również zabudowę Polańczyka, Solinę, Wołkowyję. W oddali da się wypatrzyć kilka bieszczadzkich szczytów, a ich rozpoznanie ułatwia tablica opisowa.

Plaża naprzeciw zapory w Solinie. Ładne widoki, ale w kiepskim piasku bardzo wiele kamieni, a głębokość wody bardzo zdradliwa. Dzieci muszą przebywać w oznaczonej strefie. Na plus - można znaleźć cień. Na miejscu kilka barów i wypożyczalni sprzętu.

Przepięknie usytuowana na końcu długiego półwyspu plaża. Posiada infrastrukturę, bar, pole namiotowe, boisko do siatkówki plażowej, przystań statków rejsowych. Widoki na zalew również zachwycają. Do pełni szczęścia brakuje tylko czystej piaszczystej plaży. Ta jest zaniedbana, z kamykami i patykami, co zmusza do chodzenia w klapkach i rozkładania się raczej nieco dalej od wody, na trawie.

Jasło to szczyt w Bieszczadach Zachodnich o wysokości 1153 m. Ponieważ w pobliżu jest szczyt Małe Jasło, to wyższego sąsiada nazywa się również Wielkim lub Dużym Jasłem. Najszybszy szlak (żółty) na Jasło prowadzi z Przysłupia. Dwugodzinna trasa posiada walory widokowe dopiero pod koniec, po wyjściu z lasu. W ok. 3/4 jest średnio lub bardzo wymagająca. Na samym Jaśle widoki są nieco przysłonięte przez roślinność, ale w okolicy szczytu są polany, gdzie krajobrazy nie są przez nie ograniczane. Szlak na Jasło nie biegnie przez park narodowy, nie są więc wymagane bilety wstępu i nie obowiązują ograniczenia np. na zwierzęta.

Choć ne wyznaczono oficjalnego szlaku do XIX-wiecznej kamiennej kapliczki z cudownym źródełkiem w niezamieszkałej wsi Rabe, dojście jest jednak łatwe. Należy znaleźć metalowy mostek nad potokiem, identyczny jak do rezerwatu Gołoborze, tylko położony dalej od wsi Bystre. Jest przy nim wiata i tablice informacyjne. Ścieżka w górę po ok. 300 metrach doprowadza do kapliczki. Zbudowano ją po ukazaniu się Matki Boskiej jednemu z mieszkańców Rabego. A wody stąd wypływająca wg tradycji leczy oczy.

Rezerwat chroni, bardzo rzadko występujące w tak niskich partiach gór (ok. 550 m npm), rumowiska skalne. Stąd nazwa kojarząca się z Górami Świętokrzyskimi. Tutejsze rumowisko jest skromniejsze i powoli zarasta. Warto je zobaczyć, bo to lokalna ciekawostka, choć przygotowano tylko jedno miejsce widokowe, gdzie można spojrzeć na skały od dołu. Gołoborze jest położone na stoku wzniesienia nad Rabskim Potokiem, ok. 200 metrów od drogi, a dojście oznaczone niebieskim znakiem.

Drewniana cerkiew greckokatolicka pw. Opieki Matki Bożej pochodzi z 1752 r. Jest dawną świątynią bojkowską, obecnie kościołem katolickim. Podzielona na 3 części, z których wyróżnia się najszersza i najwyższa nawa. Wraz z babińcem jest ona zwieńczona kopułami. Cerkiew w Równi jest uznawana za jedną z najpiękniejszych w kraju, wyróżnia się kształtem i budulcem, którym było bardzo ciemne drewno. Wnętrza są czasem dostępne, oprowadza kościelny.

Greckokatolicka cerkiew pw. św. Mikołaja z XIX wieku. Wciąż odbywają się tu nabożeństwa unickie. Budowla podzielona jest na 3 zasadnicze części: babiniec, nawę i prezbiterium, ale babiniec poprzedza jeszcze przedsionek w formie galerii. Każda część zwieńczona jest smukłymi wieżyczkami o cebulastych hełmach. Świątynia nie wyróżnia się specjalnie na tle innych, położona jest jednak w malowniczej okolicy. Wyposażenie wraz z ikonostasem jest w dużej części zachowane, ale wnętrza są niedostępne.

Greckokatolicka cerkiew św. Michała Archanioł z 1791 r., obecnie kościół katolicki pw. Wniebowzięcia NMP. Położona samotnie na wzgórzu pośród starodrzewia, niegdyś otoczona zabudową nieistniejącej wsi. Robi wrażenie nawet z przebiegającej nieco niżej drogi zwanej Wielką pętlą bieszczadzką. Jest unikalną budowlą bojkowską, których niewiele przetrwało. Od 2013 roku wpisana na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (wpis grupowy 16 cerkwi w Polsce i Ukrainie). Bywa często w pełni otwarta, a jeśli nie jest, można spojrzeć do wnętrza przez kratę. Cenne wyposażenie świątyni z XVI wieku zostało co prawda wywiezione do muzeów w Łańcucie i Lwowie, ale do oglądnięcia są malowidła ścienne i obraz Wniebowzięcia Matki Boskiej z 1748.

Góra Jawor wznosi się nad Soliną, powyżej górnej stacji kolei linowej. Punkt widokowy położony jest parę kilometrów dalej, należy się kierować na Hotel Revita. Przy drodze będzie miejsce parkingowe i tablica infrmacyjna. Rozciąga się z niego ładny widok w kierunku zachodnim na Solinę, zalew, zaporę i odległe bieszczadzkie pasma.

Cerkiew greckokatolicka pw. Zaśnięcia Bogurodzicy z końca XIX wieku. Przejęta po wojnie przez prawosławnych, pozostaje do dziś świątynią Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Budowla jest pięknie wkomponowana w bieszczadzki krajobraz i wraz z obszerną dzwonnicą i cmentarzem tworzy łemkowski zespół cerkiewny typu północno-wschodniego z niewielką wieżą nad babińcem. Prezbiterium i nawa zwieńczone ośmiobocznymi wieżyczkami z pseudolatarniami o cebulastych hełmach. Wnętrza z oryginalnym wyposażeniem i malowidłami ściennymi są niestety niedostępne.

Greckokatolicka świątynia pw. Zaśnięcia Matki Boskiej z początku XIX wieku został opuszczona po II wojnie św. Wyposażenie przeniesiono do innych cerkwi, a budowla w Tarnawie Górnej zaczęła popadać w ruinę. Do dziś nie przeszła remontu i nie jest bezpieczna, stąd decyzja o zamknięciu dostępu do środka. Zabytek można więc oglądnąć tylko z zewnątrz. Odpadający tynk ukazuje kamienno-ceglane mury, sprawiające wrażenie starszych niż XIX wiek.

Pierwotnie greckokatolicka cerkiew pw. św. Michała Archanioła z początku XIX wieku, a obecnie świątynia prawosławna. Zbudowana w typie północno-wschodniej świątyni łemkowskiej. Nietypowo posiada jednak dwie zakrystie. Trzy człony cerkwi (babiniec, nawa, prezbiterium) oraz obie zakrystie zwieńczone są baniastymi wieżyczkami. Podobnie dzwonnica z 1817 r. Wnętrza zdobione polichromią wraz z ikonostasem pochodzą z końca XIX stulecia. Można je zwiedzić i posłuchać opowieści opiekuna zabytku po kontakcie telefonicznym (500 071 205).

Najszersza kaskada w Bieszczadach. Szerokość dochodzi do 38 m, a wysokość do 2,5 m. Uznany za pomnik przyrody nieożywionej. W sezonie popularne miejsce do kąpieli. Woda w Olszance jest płytka z przyjemnym piaskiem, ale pod samym wodospadem powstał kocioł eworsyjny o dużej głębokości. Dojazd nieoznaczony, częściowo po drodze szutrowej.

Nowa, bardzo wysoka (35 metrów) wieża w Bieszczadach. Dojść jest kilka, najkrótsze spod kościoła w Ustianowej Górnej (ok. 1 godz.), które posiada również ścieżkę dydaktyczną z 16 przystankami. Na górze jest miejsce na ognisko, duża wiata z grille, można z nich swobodnie korzystać. Panoramiczny widok z wieży na wszystkie strony jest niezapomniany, ale trzeba się przygotować na silny wiatr.

Greckokatolicka cerkiew Narodzenia Bogurodzicy z 1726 r. o stylu klasycystycznym. Nie wyróżnia się niczym ciekawym wśród świątyń łemkowskich, poza tym iż nie znajduje się w oryginalnym miejscu. Do 1985 roku stała opuszczona w sąsiedniej wsi Ropienka (kilkaset metrów dalej). W Wańkowej pełni od początku rolę kościoła katolickiego (miejscowa cerkiew p.w. św. Męczennicy Paraskewii, również XVIII-wieczna, została rozebrana w 1963 r.). Budowla podzielona jest na 4 części: przedsionek zwieńczony wieżą, babiniec z chórem, nawa z wieżyczką i prezbiterium otoczone dwiema zakrystiami. Wyposażenie nie przetrwało, obecnie wnętrza skromne, we współczesnym stylu. Dostępne tyko podczas nabożeństw.

Wodospad w lesie przy drodze, na a potoku Słowiańskim. Niedaleko ośrodka Pod Wysoką Połoniną/Piotrowa Polana. Nazwa pochodzi zresztą od właścicieli tego obiektu - rodziny Ostrowskich. Jest to jedna z większych kaskad w Bieszczadach, bo aż 5-metrowa. Niestety przy braku opadów strumień wody może być niewielki. Do potoku jest dostęp zarówno na dole jak i na górze wodospadu, ale zejście jest dosyć strome i śliskie.

Najwyższy szczyt Bieszczadów (1346 m) i z tego powodu należy do Korony Gór Polskich. Od 1987 na szczycie stoi 7-metrowy krzyż, upamiętniający pobyt tu ks. Karola Wojtyły w 1953 r. Tarnica jest najbardziej atrakcyjnym punktem widokowy w polskich Bieszczadach. Rozciąga się stąd wspaniała panorama polskich i ukraińskich Bieszczadów, a nawet rumuńskie Góry Rodniańskie oraz Tatry. Najszybszy jest szlak niebieski z Wołosatego. Zajmie ok. 135 minut. Do pokonania jest przewyższenie 600 metrów, więc nie może być łatwo, ale szlak ten jest i tak najmniej wymagający. Ponad godzinny, najtrudniejszy odcinek, często po schodach, prowadzi lasem.

Nazwa pochodzi od brodu wykonanego na rzece Osławie z betonowych płyt. Można po nich z łatwością przekroczyć rzekę pieszo, jak i przejechać autem. Rzeko wokoło jest bardzo czysta i płytka, choć pełna glonów i kamieni. Nie jest w pełni bezpiecznie, można się pośliznąć, niemniej jednak dzieci mają tu fajną zabawę, a dorośli mogą się schłodzić . Niezbędne są buty do wody. Plaża trawiasta, w paru miejscach jest cień. Nie ma tu żadnej infrastruktury, poza budką z lodami i goframi, ale jedzenie z dowozem można zamówić w lokalnych pizzeriach.

Kompleks 3 skoczni narciarskich o wielkości K-10, K-20 i K-40. Wszystkie wyłożone są igelitem. Trenują na nich zawodnicy 2 klubów: ZKN Sokół i ZTS Zakucie. Jest to jedyne miejsce na Podkarpaciu, gdzie można uprawiać ten sport. A turyści mogą bezpłatnie zaparkować i pooglądać rzadko spotykaną arenę sportową. Warto wspomnieć, iż pod skoczniami odbywa się popularna impreza łowiecka Rykowisko Karpackie.

Szepit to kilkumetrowy wodospad na potoku Hylaty. Jest jedną z atrakcji Ścieżki Przyrodniczo - Historycznej "Hylaty" i najwyższą kaskadą bieszczadzką. Woda łagodnie opada w skalistym korycie, co tworzy malownicza scenerię. Dla turystów utworzono drewniane schodki i taras oraz postawiono ławę. Samochodem można podjechać na odległość 5-minutowego spaceru.

Wg tradycji w XIX wieku w świeżo wykopanej studni znaleziono krzyż, który przeniesiono do miejscowej cerkwi, a samą studnię otoczono kultem religijnym. Miejsce stało się celem pielgrzymek. Pod koniec XX wieku nad źródełkiem zbudowano grotę z figurą Matki Bożej Niepokalanie Poczętej, potem stacje drogi krzyżowej. Obecnie źródełko jest bardzo ładnie zagospodarowane i popularne - po wodę przybywają ludzie nawet z wielkimi zbiornikami.

Mała elektrownia wodna połączona z zaporą w Myczkowcach podziemnym tunelem. Nie można jej zwiedzać, ale prowadzi tu urokliwy szlak z zapory. Można popatrzeć na San z mostka albo pójść dalej do słynnej kapliczki z cudownym źródełkiem.

Wieża mierzy zaledwie 9 metrów wysokości, ale usytuowana w odpowiednim miejscu oferuje widoki m.in. na Połoninę Wetlińską, Smerek, Wysokie Berdo, Berest (wszystkie opisane są na tablicy informacyjnej). Przy tym dostęp jest bardzo łatwy, bo konstrukcja stoi tuż przy drodze Cisna - Komańcza, w nieistniejącej wsi Szczerbanówka (obecnie teren wsi Żubracze). Pod wieżą darmowy parking i duża wiata ze stolikami.