CZĘSTOCHOWA - Jasna Góra

Jasna Góra posiada spory parking przy ul. Klasztornej, jednak nie koniecznie trzeba pchać się w zatłoczone uliczki pod samym sanktuarium. My parkowaliśmy wzdłuż ul. 3 maja, tuż przy parku o tej samej nazwie. Do przejścia jest stąd niewielki odcinek i jesteśmy z dala od tłumnej strefy klasztornej.
Idąc od tej strony najpierw widzimy potężny bastion św. Trójcy z pomnikiem Jana Pawła II. Wysokie ceglane mury są naprawdę imponujące. Następnie mijamy drugi bastion Królewski i widzimy system bram wejściowych na wysuniętej przed twierdzę fortyfikacji zwanej rawelinem. Tutaj jest już tłoczno.
Kompleks klasztorny jest duży i ma wiele różnych elementów do zwiedzenia. Trudno się w tym połapać i choć są tabliczki opisowe to najlepiej udać się prosto do Jasnogórskiego Centrum Informacji (niedaleko bramy) aby umówić się na zwiedzanie z przewodnikiem. Jest to jedyna wymagana opłata w całym klasztorze. Reszta datków jest dobrowolna. Za relatywnie niewielką opłatą dostajemy sprzęt ze słuchawką, dzięki któremu słuchamy opowieści przewodnika spacerując po kompleksie. Jest to chyba najlepsze rozwiązanie zwiedzania, bo nawet jak się nieco oddalimy (np. aby zrobić zdjęcie) to i tak dobrze słyszymy przewodnika. Jakość dźwięku jest w porządku, zakłócenia pojawiają się tylko gdy zbliżamy się do innej grupy z podobnym sprzętem.
Strona Jasnogórskiego Centrum Informacji mówi, iż standardowa trasa zwiedzania obejmuje 4 z 6 wymienionych atrakcji, jednak turyści raczej nie mają wpływu na to co oglądają, przynajmniej nas nikt o zdanie nie pytał. Zwiedzaliśmy: Salę Rycerską, muzea: 600-lecia, św. Jana Pawła II, bł. prymasa Wyszyńskiego, Bastion św. Rocha, zerknęliśmy do kaplicy Matki Bożej i bazyliki, bo trwało akurat nabożeństwo. Nad kaplicą mieliśmy chwilę na oglądnięcie słynnej Golgoty Jasnogórskiej Jerzego Dudy Gracza. Przewodnik się nad nią nie rozwodził, bo jej omówienie to osobna trasa zwiedzenia. Obrazy dają do myślenia, warto do nich wrócić i oglądnąć dokładniej (wszędzie można oczywiście wejść ponownie bez przewodnika).
Sala Rycerska to obszerne pomieszczenie klasztorne, znane z wielu ważnych wydarzeń w dziejach Polski. Ukazują je duże obrazy na ścianach, a kopia Cudownego Obrazu służy do omówienia go przez przewodnika.
Wystawy w muzeach skupiają się na współczesnych i historycznych przedmiotach związanych z klasztorem, są medale, wota, dokumenty, obrazy, instrumenty muzyczne klasztornej orkiestry, suknie nakładane na Cudowny Obraz, w tym jedna wyjątkowa - z bursztynu. Sale poświęcone prymasowi Wyszyńskiego i Janowi Pawłowi II znajdują się w Bastionie św. Rocha i pokazują pamiątki oraz fotografie z ich wizyt na Jasnej Górze (jest nawet samochód papieski). W bastionie są też eksponaty związane z poległymi w katastrofie smoleńskiej oraz wielka makieta oblężenia Jasnej Góry. Ta część klasztoru podobała mi się najbardziej, widać tu najstarsze mury ceglane kazamat z XVII-wiecznej twierdzy. Na koniec oglądamy od zewnątrz oryginalne bastiony z czasów potopu szwedzkiego, mimo że jesteśmy cały czas w zamkniętym pomieszczeniu. Znajdujemy się bowiem między murami pierwotnych bastionów a późniejszych - powiększonych. Chyba rzadko spotyka się takie rozwiązanie i fajnie, że turyści mogą wejść w to międzymurze. Niestety drugiego bastionu - św. Barbary, który również jest zagospodarowany, nie mogliśmy zobaczyć. Jest to miejsce otwierane tylko okazjonalnie i trzeba mieć szczęście aby go zobaczyć.
Podobnie Sala ojca Augustyna Kordeckiego była zamknięta przez cały weekend.

Po przejściu trasy z przewodnikiem zyskaliśmy jako taką orientację w obiekcie i rozplanowaliśmy zwiedzanie na 2 dni, wraz z niedzielną mszą.
Do kaplicy z Cudownym Obrazem prowadzą 3 wejścia. Ludzi jest tu chyba zawsze pełno, często są też nabożeństwa, więc najlepiej wejść od razu w pierwsze od lewej i stanąć w kolejce. Posuwa się szybko.
Warto zobaczyć też słabo oznaczony korytarz klasztorny, prowadzący do Kaplicy Różańcowej. Drzwi znajdują się na dole pod Salą Rycerską. Jest to przejście bogato zdobione malowidłami, obrazami i drewnem.
Koniecznie trzeba wejść na wieżę bazyliki. Schodów jest baaardzo dużo, ale tylko na początku są uciążliwe, gdy klatka schodowa jest wąska, a schody metalowe. Potem droga prowadzi dookoła murów szerokiej wieży. Po drodze mijamy mechanizm zegara wieżowego z dzwonkami, które odzywają się co kwadrans. Wieża posiada 2 tarasy widokowe, ale mimo że jest bardzo wysoka, to znajdują się one stosunkowo nisko. Z wyższego do szczytu jest jeszcze bardzo daleko. Widok na Częstochowę jest jednak znakomity.
Kolejnym elementem Jasnej Góry dostępnym do zwiedzania jest Skarbiec. Wejście prowadzi od strony murów obronnych, niedaleko pomnika ojca Kordeckiego. Jest to sala wypełniona wzdłuż ścian gablotami z wotami błagalnymi i dziękczynnymi pielgrzymów oraz naczyniami i szatami liturgicznymi. Można zobaczyć eksponaty nawet z XVI wieku. Zwiedzanie odbywa się gęsiego i nie ma zbytnio czasu przyjrzeć się dokładnie przedmiotom. Kolejka jest tu chyba zawsze.

Klasztor posiada ścieżkę spacerową po koronie murów i bastionach, obowiązkowo trzeba więc obejść go dookoła. Łatwo da się odróżnić linię pierwszych fortyfikacji i zobaczyć jak bardzo je później powiększono. Na bastionach stoją armaty, pomniki, jest tu też ładna roślinność i to wszystko może urozmaicić pamiątkowe fotografie tego unikalnego zabytku sakralnego i militarno-obronnego.
Wyjątkowa jest również kalwaria, która stoi w dawnej fosie. Potężne monumenty są na tyle wysokie, że drogę krzyżową można przejść zarówno dołem, jak i górą po murach.
Na tym zakończyliśmy zwiedzanie. Jedyne co mnie osobiście trochę rozczarowało to stan części obiektów. Miejscami zabudowa tak ważnego w dziejach Polski miejsca jest dość brzydka - szare, brudne elewacje, pozbawione dekoracji, Widać jednak, że sporo budynków remont już przeszło, więc pewnie przyjdzie czas na kolejne.

Na terenie klasztoru nie ma zaplecza gastronomicznego, to jest rozmieszczone dookoła w mieście. Sporo lodów, kawiarni, herbaciarni, jednak restauracje trochę mniej widoczne i bardzo kiepsko oceniane. My znaleźliśmy jakiś przypadkowy bar, gdzie jedzenie było dobre, ale już po godz. 15 trzeba było brać nie to co się chce, lecz to co zostało...