JUGOWICE - Włodarz - projekt Riese

Włodarz położony jest z dala od głównych dróg. Dojazd zawiły, ale dobrze oznaczony. Za bramą napotykamy na odcinek drogi wyłożonej zarośniętymi belkach. Jazda po czymś takim to prawdziwy koszmar. Nie dojechaliśmy więc do końca, lecz zostawiliśmy auto wcześniej. Parkowanie było bezpłatne.
Czytając o dużych kolejkach i problemach z zasięgiem dla terminalu płatniczego, przyjechaliśmy przed południem i z gotówką. Kolejki do kasy nie było jednak żadnej, a terminal działał bez problemu.
Turystów czekało już sporo. Grupa, jak to zwykle u nas bywa, była zbyt liczna, ale w tym przypadku dało się przeżyć.

Zwiedzamy w kaskach, korytarze są bardzo wilgotne, błotniste, zimne, a podłoże nierówne. Trzeba się na to odpowiednio przygotować. Jest też ciemno i latarka bardzo się przydaje, powiedziałbym nawet, nawet że w tym miejscu powinna być obowiązkowa. Czasem można się potknąć, poza tym doświetlenie ścian, bocznych korytarzy czy dziur, które mijamy uatrakcyjnia zwiedzanie.
"Śmiałkowie" chcący zwiedzać Włodarza w klapkach i krótkich spodenkach mogą tu polec. W naszej grupie byli tacy, ale potem zniknęli mi z oczu.
Trasa turystyczna rozpoczyna się od filmu. Przewodnik nie musi więc tłumaczyć z czym mamy do czynienia, lecz oglądamy na ekranie najważniejsze ustalenia dotyczące tajemniczego kompleksu.
Pomysł dobry, ale realizacja już nie. Fatalne nagłośnienie powoduje, że trudno zrozumieć film. Być może lepiej siedzieć w początkowych rzędach, bo my siedzieliśmy przy końcu i trzeba było wytężać słuch. Dziwne że zarządcy Włodarza nie potrafią rozwiązać tej kwestii, chociażby przez dołączenie do filmu napisów.

Korytarze Włodarza przypominają bardziej rozległą jaskinię albo kopalnię niż podziemia wojskowe i schrony. Mało jest wybetonowanych pomieszczeń, dominują wydrążone tunele i większe sale z dziurami w ziemi. Wszystko surowe, nierówne, poszarpane, brak tu jakiejkolwiek infrastruktury, widać tylko ślady szyn kolejowych.
Kompletnie nie przemawiają do mnie opowieści z filmu, iż miał to być schron dla kilkudziesięciu tysięcy Niemców na wypadek wojny atomowej. Oznaczałoby, to że elity niemieckie, które precyzyjnie planowały eksterminacje całych narodów, zamierzały mieszkać w częściowo zalanych jaskiniach z nietoperzami, jak jacyś neandertalczycy!

Przewodnik był w miarę w porządku. W paru miejscach zatrzymywaliśmy się i omawiał to co było widać, np. jak wyglądała praca przymusowych robotników drążących te korytarze (zachowały się np. resztki prymitywnej drabiny). Mało było jednak czasu, aby się spokojnie rozejrzeć, bo już pędził dalej.

Najciekawsza we Włodarzu jest przeprawa łodzią przez podziemne jezioro. Turyści wchodzą do 3 łodzi i płyną po trasie wyznaczonej przez zawieszoną linę, którą 2 wyznaczone osoby (z turystów) przeciągają łódź. Po drodze widać odnogi i boczne korytarze. Woda jest krystalicznie czysta i czasem na dnie można zobaczyć jakieś elementy budowlane typu śruby. Ta część Włodarza wygląda niesamowicie i warto tu dla niej przyjechać, choć nie ma wiele wspólnego z militarnym przeznaczeniem obiektu.
Na koniec docieramy w końcu do pomieszczenia które wyraźnie posiada charakter wojskowy, a także interesującą symbolikę wyrytą na ścianie. Widać obok siebie znaki niemieckiej swastyki i ukraińskiego tryzuba - pamiątka zbrodniczej współpracy naszych sąsiadów. Pod ścianą stoją zardzewiałe narzędzia i różne żelastwa, które odnaleziono w korytarzach.
Po krótkim marszu kończy się zwiedzanie. Chodzenia nie ma tu wiele, nie ma teżj ekspozycji czy aranżacji. Większość z godzinnego zwiedzanie przypada na film i płynięcie łódkami.
Trasa turystyczna opiera się więc na unikalnej przeprawie wodnej i nie daje turystom wiele więcej. Widać że jest przymus zmieszczenia się w godzinie, by mogła wejść następna grupa.
Budowa tak potężnego kompleksu w litej skale, którego oglądamy tylko fragment, pobudza wyobraźnie, ale zwiedzane jest trochę mało satysfakcjonujące - zbyt szybkie i powierzchowne.